است. واژهنامه، به نام سفر هه ـ شراشم1 (كتاب مصادر) هم بر پايهٴ آثار ابن جناح و ديگران تأليف شده، ولي داراي افزودههاي شخصي متعددي است؛ از جمله ترجمههايي به زبان پرونسي.
مختصر آن كه، داود قمحي نحوي اصيلي بود كه بر دستوريان عبري بعد از خويش، تأثير زيادي داشت؛ همچنين از طريق سانته پاگنينو، روشلن، و مونستر به همان اندازه بر مسيحيان تأثير گذاشت.
دربارهٴ يهودا بن تبّون ¿ فصل شانزدهم مربوط به مترجمان.
دربارهٴ سموئيل پسر يهودا ¿ فصل سوم مربوط به مترجمان (نيمهٴ اول سدهٴ سيزدهم).
ج. سامريان
ابواسحاق ابراهيم
شمسالدين ابواسحاق ابراهيم ابو (ابن) الفرج، نحوي سامري در اواسط سدهٴ دوازدهم، احتمالاً در دمشق برآمد. (صليبيان سامريان را از موطنشان نابلس يا شكيم بيرون راندند؛ آنان در شام، مخصوصاً در دمشق، و در مصر مقيم شدند؛ مقارن اوايل سدهٴ چهاردهم، بسياريشان به شكيم بازگشتند.) ابواسحاق دستور زبان عبري كتاب مقدس را در چهارده فصل به زبان عربي نوشت. العازر پسر پنهاس در سدهٴ چهاردهم، اين كتاب را تلخيص كرد. ممكن است ابراهيم بن فرج موٴلف تفسير هه ـ مِظوه2 (تفسير قوانين) هم باشد، كه در آن 613 دستور حلال و حرام تورات شرح داده شده است.
د. ارمني
¿ نرسس چشمنواز را در فصل پانزدهم مربوط به زمينهٴ ديني، مخيتار هري در فصل بيست و چهارم مربوط به طب.
دربارهٴ گريگور كشيش ¿ فصل يازدهم مربوط به تاريخنويسي (نيمهٴ اول سدهٴ دوازدهم).
دربارهٴ سامول آني ¿ فصل بيست و پنجم مربوط به تاريخنويسي.
ه. بيزانس
ماناسِس
¿ فصل بيست و پنجم مربوط به تاريخنويسي.